Posted in Հասարակագիտություն, Առցանց ուսուցում

Բանկերի և դրանց գործունեության մասին

Բանկը ֆինանսական կազմակերպություն է: ՀՀ բանկային համակարգն ընդգրկում է ՀՀ Կենտրոնական բանկը, ՀՀ–ի տարածքում գործող բանկերը, մասնաճյուղերը: Բանկի մասնակից են համարվում բանկի հիմնադիրները, բաժնետերերը:

Բանկային գործունեություն է համարվում ավանդներ ընդունելը կամ ավանդներ ընդունելու առաջարկությամբ հանդես գալը: Առանց Կենտրոնական բանկի կողմից տրված բանկային գործունեության լիցենզիայի  ՀՀ տարածքում բանկային գործունեություն իրականացնելն արգելվում է:

ԲԱՆԿԵՐԻ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ

Բանկը կարող է կատարել հետևյալ գործառնությունները`

ա) ներգրավել և տեղաբաշխել դրամական ավանդներ.

բ) ներգրավել և տրամադրել վարկեր.

գ) կատարել հաշվարկներ հաճախորդների և բանկերի (թղթակցող)

հանձնարարությամբ.

դ) բացել և վարել հաճախորդների, բանկերի (թղթակցող) հաշիվներ.

ե) ֆինանսավորել կապիտալ ներդրումներ` ներդրում կատարողների կամ կարգադրիչների հանձնարարությամբ.

զ) թողարկել, գնել (սեփական միջոցների հաշվին), վաճառել և հաշվառել վճարային փաստաթղթեր և արժեթղթեր (չեկեր, ակրեդիտիվներ, մուրհակներ, բաժնետոմսեր և այլն).

է) երրորդ անձանց փոխարեն և նրանց հանձնարարությամբ տալ երաշխավորություններ, երաշխիքներ, ինչպես նաև ստանձնել այլ պարտավորություններ.

ը) ձեռք բերել ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների կատարման դիմաց գումարներ պահանջելու իրավունք, իր վրա վերցնել այդպիսի պահանջների կատարման ռիսկը և կատարել դրանց ինկասացիան (ֆակտորինգ).

թ) գնել (սեփական միջոցների հաշվին) և վաճառել արտարժույթ.

ժ) հաճախորդների հանձնարարությամբ ներգրավել և տեղաբաշխել միջոցներ, կառավարել արժեթղթեր (լիազորական գործառնություններ).

ի) մատուցել խորհրդատվական ծառայություններ.

լ) սեփական միջոցների հաշվին ձեռք բերել և վարձակալության տալ սարքավորումներ և մեքենաներ (լիզինգ).

խ) գնել, վաճառել և ի պահ ընդունել թանկարժեք մետաղներ ու քարեր, այլ արժեքներ:

Posted in Հասարակագիտություն, Առցանց ուսուցում

Հաշմանդամների իրավունքները

Հոդված 1

<< Սույն Կոնվենցիայի նպատակն է աջակցել, պաշտպանել և ապահովել հաշմանդամություն ունեցող անձանց` լիարժեքորեն և հավասարապես օգտվել մարդու իրավունքներից և հիմնարար ազատություններից, ինչպես նաև ապահովել հարգանքը նրանց արժանապատվության նկատմամբ: Հաշմանդամություն ունեցող անձինք են համարվում նրանք, որոնք երկար ժամանակ տառապում են ֆիզիկական, հոգեկան, մտավոր և նյարդային հիվանդություններով, որոնք տարբեր արգելքների հետ փոխազդեցության արդյունքում կարող են խոչընդոտել, որ նրանք լիակատար և արդյունավետ մասնակցեն հասարակական կյանքին մյուսների հետ հավասար հիմունքներով: >>

Նպատակը այն է, որ հաշմանդամներն էլ ունենան այնպիսի իրավունքներ, ինչպես և մյուս մարդիկ։ Այնպես անել, որ նրանց կյանքը ավելի հեշտանա, պաշտպանել նրանց և նրանց իրավունքները։ Նրանք էլ ունեն նույն ազատությունը ու պարտականությունները (իրենց կարողություններից կախված)։ Հաշմանդամ երեխաները պետք է գնան նույն դպրոցները ինչ և մյուս երեխաները և սովորեն այնտեղ։ Եթե հաշմանդամին բուժում է հարկավոր՝ այն պետք է լինի անվճար։ Նրանք պետք է ստանան նորմալ թոշակ և եթե իվիճակի են աշխատել՝ նրանց աշխատանքով ապահովել։

Posted in Հասարակագիտություն, Առցանց ուսուցում

ՀՀ օրենքը երեխայի իրավունքների մասին

Երեխաների իրավունքների մասին կոնվենցիան ընդունվել է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության կողմից (ՄԱԿ) 1989թվականի նոյեմբերի 20-ին,իսկ Հայաստանի Հանրապետության համար ուժի մեջ է մտել 1993 թվականի հուլիսի 22-ից: Կոնվենցիայի անդամ են Վատիկանը, Պաղեստինը և ՄԱԿ-ի բոլոր մասնակից պետությունները,բացի ԱՄՆ-ն, որովհետև այն արգելում է երեխաների մահապատիժը, և Սոմալին,որովհետև նա այլևս չունի կազմակերպված պետական  համակարգ։

Միավորված ազգերի կազմակերպությունը Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում հռչակել է, որ երեխաներն ունեն հատուկ հոգածության և օժանդակության իրավունք,  երեխան իր անհատականության լիակատար և բազմակողմանի զարգացման համար պետք է մեծանա ընտանեկան միջավայրում, երջանկության, սիրո և ըմբռնման մթնոլորտում։

Երեխան լիարժեք կերպով պետք է նախապատրաստվի հասարակության մեջ անհատական կյանքով ապրելուն։

  • 1-4 հոդվածները սահմանում են «երեխա»հասկացությունը, հաստատում են երեխաների հետաքրքրությունների առաջնահերթությունը և մասնակից պետությունների պարտավորվածությունը միջոցներ ձեռնարկել Կոնվենցիայով ամրագրված իրավունքների առանց տարբերակման իրականացումը։
  • 5-11 հոդվածները սահմանում են կյանքի, անվան, քաղաքացիության, իր ծնողներին իմանալու, ծնողական խնամքի և անբաժանելիության իրավունքները և երեխաների հանդեպ ծնողների իրավունքները և պարտավորվածությունները։
  • 12-17 հոդվածներն արտահայտում են երեխաների իրավունքներն արտահայտել իրենց հայացքները, կարծիքը, ունենալ մտքի, խղճի, կրոնի, կազմակերպություններին և կրոններին անդամակցության, խաղաղ հավաքներին մասնակցության ազատություն, մասնակցել տեղեկատվության տարածմանը։
  • 18-27 հոդվածները բնորոշում են պետությունների պարտավորությունները օգնել ծնողներին և օրինական խնամակալներին, ինչպես նաև պաշտպանել երեխաներին իրենց խնամող անձանց կողմից կոպիտ վերաբերմունքից, ընտանեկան միջավայրից զրկված կամ որդեգրված, մտավոր կամ ֆիզիկական արատներով, փախստական երեխաների իրավունքները, առողջապահության, սոցիալական ապահովվածության և զարգացման համար անհրաժեշտ կենսամակարդակի իրավունքները։
  • 28-31 հոդվածներն ամրագրում են երեխաների կրթության, մայրենի լեզուն և մշակույթը կիրառելու, իր կրոնը դավանելու, հանգստի և ժամանցի իրավունքները։
  • 32-36 հոդվածները սահմանում են պետության պարտավորությունը պաշտպանելու երեխաներին շահագործումից, թմրանյութերի անօրինական օգտագործումից, պղծումից, երեխաների առևանգումից և առևտրից։
  • 37-41 հոդվածները արգելում են մինչ 18 տարին լրանալը կատարած հանցագործությունների համար մահապատժի և ցմահ բանտարկության կիրառումը, արգելում են տանջանքները և երեխաներին ստորացուցիչ պատիժների կիրառումը, սահմանում են երեխայի իրավունքը հանցագործություններում նրան մեղադրելու և ազատազրկելու ժամանակ, ինչպես նաև երեխաների պաշտպանության իրավունքը զինված հակամարտությունների և պատերազմների ժամանակ։ Պետությունները պարտավորվում են ձեռնարկել միջոցներ՝ ուղղված անտեսված, շահագործման կամ չարաշահվող զոհ-երեխաների վերականգմանը և սոցիալական վերաինտեգրմանը և իրավունք են վերապահում պաշտպանել երեխայի իրավունքներն առավել բարձր մակարդակով, քան նախատեսված է Կոնվենցիայով։
  • 42-45 հոդվածները ներկայացնում են Երեխայի իրավունքների պաշտպանության կոմիտեն, նրա կառուցվածքը, գործառույթները, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև պարտադրում են պետություններին տեղեկացնել երեխաներին և մեծահասակներին Կոնվենցիայի սկզբունքների և դրույթների մասին։
  • 46-54 հոդվածները ցույց են տալիս պետությունների կողմից Կոնվենցիայի դրույթների պահպանման խնդիրների ընթացակարգային-իրավական լուծումները։ Ի տարբերություն ՄԱԿ-ի շատ կոնվենցիաների՝ Երեխայի իրավունքների պաշտպանության Կոնվենցիան բաց է ստորագրության բոլոր երկրների համար, այդ իսկ պատճառով դրան կարողացավ անդամակցել ՄԱԿ-ի անդամ չհանդիսացող Սուրբ աթոռը:
Posted in Հասարակագիտություն, հայոց պատմություն

Վարդանանց և երկրորդ համաշխարհային պատերազմները

Վարդանանց պատերազմ

Վարդանանց պատերազմ, 450-451թ տեղի ունեցած ապստամբություն, որն ուղղված էր Սասանյան Պարսկաստանի կրոնափոխության և պարսկացման քաղաքականության դեմ: Մասնակցել են հիմնականում հայկական, մասամբ նաև՝ վրացական և աղվանական ուժեր:

Սասանյան Պարսկաստանի արքա Հազկերտ Բ-ն, դիմելով «հայոց բոլոր մեծամեծերին», հատուկ հրովարտակով պահանջում է հայերի կրոնափոխություն և զրադաշտականության ընդունում: Պարսից արքայի պահանջը քննարկելու համար 449 թվականին Արտաշատում ժողով է հրավիրվում, որին մասնակցող հայկական իշխանական տները և Հայ Առաքելական Եկեղեցին որոշում են չհնազանդվել և մերժել Հազկերտ Բ-ի կրոնափոխության պահանջը: Պարսկաստանի մայրաքաղաք Տիզբոն են մեկնում 11 հայ նախարար: Այնտեղ չկարողանալով խաղաղությամբ հարթել խնդիրը՝ նախարարները որոշում են կեղծ ուրանալ և առերես ընդունել զրադաշտականություն, որպեսզի կարողանան ողջ մնալ և, վերադառնալով հայրենիք, կազմակերպել ապստամբական գործը: Հազկերտը նրանց հետ ուղարկում է մոգեր և զինվորականներ՝ երկիրը կրոնափոխելու համար, սակայն, ամբողջությամբ չվստահելով հայ նախարարներին, պատանդ է պահում հայոց մարզպան Վասակ Սյունու երկու որդիներին և Գուգարքի բդեշխ Աշուշային:

Հայրենիքում` Անգղ և Զարեհավան բնակավայրերի մոտ, հանդիպելով դիմադրության` նախարարները համոզվում են, որ ժողովուրդը պատրաստ է ապստամբել: Սկզբնական շրջանում ապստամբությունը ղեկավարում էր Վասակ Սյունին։ Առաջին նշանավոր ճակատամարտը տեղի է ունենում 450 թվականին Խաղխաղ  քաղաքի մոտ: Այս ամենի հետ մեկտեղ Վասակ Սյունին թողնում է ազգային ազատագրման գործը և հեռանում իր հայրական նահանգ՝ Սյունիք: Վարդան Մամիկոնյանը Ճորա պահակի ամրություններից վերադառնում է Հայաստան, ստանձնում ամբողջ զորքի հրամանատարությունը և ուղարկում նրանց երկրի տարբեր նահանգներ ձմեռելու:

451 թվականի գարնանը Հազկերտը Մուշկան Նիսալավուրտի գլխավորությամբ 80-90-հազարանոց զորք է ուղարկում մարզպանական Հայաստան: Վարդան Մամիկոնյանը հավաքում է 66-հազարանոց զորքը և ընդառաջում նրան:Զորքերը միմյանց հանդիպում են Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառում՝ Տղմուտ գետի ափին՝ Ավարայր կոչվող դաշտում: Ճակատամարտը սկսվում է 451 թվականի մայիսի 26-ի լուսաբացին: Վարդան Մամիկոնյանն անցնում է գետը և հուժկու գրոհով մխրճվում հակառակորդի շարքեր: Ճակատամարտը շարունակվում է մինչև երեկո և ավարտվում հայկական զորքի նահանջով դեպի լեռներ: Ավարայրի ճակատամարտից հետո շատ հայ նախարարներ ամրանում են անառիկ բերդերում և շարունակում պայքարը: Հազկերտն իր անհաջողությունը բարդում է Վասակ Սյունու վրա և նրան, հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Վայոցձորցուն, Ղևոնդ Երեցին, մի շարք հայ նախարարների գերեվարում և քշում դեպի երկրի խորքերը։ Երկար տառապանքներից հետո գերության մեջ ողջ մնացած նախարարներին Պերոզի գահակալության շրջանում՝ 463-464 թվականներին, թույլ է տրվում վերադառնալ հայրենիք:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ( 1939-1945): Պատերազմում ներքաշված էին աշխարհի երկրների մեծ մասը ներառյալ բոլոր մեծ տերությունները, որոնք ձևավորել էին երկու հակամարտող ռազմական դաշինքներ։ Ձևավորված ռազմական դաշինքներն էին Հակահիտլերյան խմբավորումը և Առանցքի երկրները: Այն ամենասփռված պատերազմն էր համաշխարհային պատմության մեջ, որին ուղղակի մասնակցում էր ավելի քան 100 միլիոն մարդ 30 երկրներից։ Այն ուղեկցվեց մեծ մարդկային կորուստներով, ներառյալ խաղաղ բնակչության շրջանում, այդ թվում Հոլոքոստը,որոնց ժամանակ սպանվեց մոտ մեկ միլիոն մարդ՝ ներառյալ Հիրոսիմայի և Նագասակիի ատոմային ռմբակոծումները, ընդհանուր հաշվարկներով պատերազմի զոհ գնացին 50-ից 85 միլիոն մարդ։ Այն դարձավ մարդկության պատմության ամենաարյունալի պատերազմը։

Ճապոնական կայսրությունը ձգտում էր առավելության հասնել Ասիայում և Խաղաղ օվկիանոսում և արդեն գտնվում էր պատերազմի մեջ Չինաստանի հանրապետության հետ 1937 թվականից, սակայն հիմնականում նշվում է, որ համաշխարհային պատերազմը սկսվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, երբ Նացիստական Գերմանիան ներխուժեց Լեհաստան և նրան պատերազմ հայտարարեցին Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը։ 1939 թվականի վերջում և 1941 թվականի սկզբում մի քանի արշավանքի և պայմանագրերի շնորհիվ Գերմանիան նվաճեց կամ իր վերահսկողության տակ առավ մայրցամաքային Եվրոպայի մեծ մասը և ռազմական դաշինք կնքեց Իտալիայի և Ճապոնիայի հետ։ 1939 թվականի օգոստոսին կնքված Մոլոտավ-Ռիբենտրոպ պակտով Գերմանիան և ԽՍՀՄը մասնատեցին և անեքսավորեցին Եվրոպայում իրենց հարևանների տարածքները, այդ թվում Լեհաստանը, Ֆինլանդիան, Ռումինիան և Մերձբալթյան երկրները։ Պատերազմը շարունակվում էր հիմնականում Առանցքի ուժերի և Միացյալ թագավորության ու Բրիտանական համագործակցության երկրների միջև, պատերազմի թատերաբեմերն էին Հյուսիսային Աֆրիկան և Արևելյան Աֆրիկան։ 1941 թվականի հունիսի 22-ին Եվրոպայի Առանցքի ուժերը ներխուժեցին Խորհրդային միություն, բացելով մեծագույն ցամաքային ռազմաճակատը պատմության մեջ, որում ներառվեցին Առանցքի ուժերի հիմնական զորքերը։ 1941 թվականի դեկտեմբերին Ճապոնիան հարձակվեց Միացյալ Նահանգների և խաղաղ օվկիանոսի եվրոպական գաղութների վրա և արագորեն նվաճեց Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան մասը։

1942 թվականին Ճապոնիան պարտություն կրեց Միդվեյի ճակատամարտում, իսկ Գերմանիան պարտվեց Հյուսիսային Աֆրիկայում, որից հետո նաև Ստալինգրադում։ 1943 թվականին գերմանացիները մի շարք պարտություններ կրեցին Արևելյան ճակատում, իսկ Դաշնակիցները ներխուժեցին Իտալիա և Սիցիլիա, ինչի արդյունքում Առանցքի ուժերը կորցրեցին իրենց մարտավարական առավելությունը բոլոր ճակատներում։ 1944 թվականին Դաշնակիցները բացեցին Արևմտյան ճակատը, մինչդեռ Խորհրդային Միությունը ազատագրեց բոլոր կորցված հողերը։ 1944-ից 1945 թվականներին Ճապոնիան կորցրեց խաղաղ օվկիանոսում գրեթե բոլոր մարտավարական կղզիները։

Պատերազմը Եվրոպայում մոտենում էր ավարտին և Դաշնակիցները արևմուտքից, իսկ Խորհրդային Միությունը արևելքից ներխուժեցին Գերմանիա և Բեռլինը նվաճելով խորհրդային զորքերի կողմից Գերմանիան հայտարարեց կապիտուլացիայի մասին 1945 թվականի մայիսի 9-ին։ Պատերազմը սակայն շարունակվում էր և Ճապոնիան չէր պատրաստվում անձնատուր լինել։ 1945 թվականի օգոստոսի 6-ին և 9-ին Միացյալ Նահանգները Ատոմային ռումբ նետեցին ճապոնական Հիրոսիմա և   Նագասակի  քաղաքների վրա։ Ճապոնիայի տարածք ներխուժումը չեղարկվեց, քանի նոր ատոմային վտանգի և Խորհրդային Միության ներխուժման պատճառով Ճապոնիան անձնատուր եղավ 1945 թվականի օգոստոսի:

Համեմատություն 

Այն մի քանի հարյուրամյակներում, որն անցել է այս երկու պատերազմների միջև բավականին շատ բաներ են փոխվել։ Այդքան ժամանակից հետո իհարկե տեխնիկան զարգացել էր և 1940-ակնանների արդեն կռվում էին ինքնաթիռներով, մեքենաներով, ռումբերով և ավելի արդյունավետ զենքերով։ Պատերազմների մաշտաբը մեծացավ․ կռվող մարդկանց քանակը, մասնակցող երկրների քանակը և պատերազմի հետևանքները աշխարհի վրա նույնպես մեծացան։ Այսօր շատ ավելի հեշտ մարդկանց և շրջապատին մեծ վնասներ հասցնել։ Սակայն ժամանակի ընթացքում աշխարհում կոնֆլիկտների թիվը նվազել է։

Posted in Հասարակագիտություն, հայոց պատմություն

Թավշյա հեղափոխություն

Թավշյա հեղափոխությունը իրանից ներկայացնում է ոչ բռնի առանց արյուն հեղափոխություն։ Որ նույնպես եղավ Հայաստանում 2018թ.։ Նախ պատմեմ ինչէ իրանից ներկայացնում հեղափոխությունը։
Հեղափոխությունը Հանրապետությունը ղեկավորողների դեմ որպիսի ստափվեն կամ հեռանան իրենց պաշտոնից։

Թավշյա հեղափոխությունը նաև տեղի է ունեցել Չեխոսլովակիայում։ Ոչ բռնի իշխանափոխություն Չեխոսլովակիայում, որը տեղի է ունեցել 1989 թվականի նոյեմբերի 17-ից դեկտեմբերի 29-ը: Ժողովրդական ցույցեր տեղի ունեցան Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցության միակուսակցական կառավարության դեմ, որին մասնակցում էին ուսանողները և ավելի տարիքով քաղաքացիները: Արդյունքում 41 ամյա միակուսակցական իշխանությունը Չեխոսլովակիայում ավարտվեց և երկիրը պլանային տնտեսությունից վերափոխվեց Խորհրդային Հանրապետության։
1989 թվականի նոյեմբերի 17-ին (Ուսանողի միջազգային օր) ոստիկանական զորքերը ցրեցին ուսանողական ցույցը Պրահայում: Այդ օրը նաև լրանում էր Նացիստական օկուպացիայի դեմ ցուցարարների հանդեպ բռնությունների 50 ամյակը: Նոյեմբերի 17-ի իրադարձություններին հաջորդեցին մի շարք ցույցեր նոյեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի վերջը: Նոյեմբերի 20-ին ցուցարարների թիվը Պրահայում հասավ 500.000-ի` նախորդ օրվա 200.000 փոխարեն: Երկու ժամյա համընդանուր գործադուլի մասնակցեցին Չեխոսլովակիայի բոլոր քաղաքացիները, որը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 27-ին: Նոյեմբերի 24-ին Կոմունիստական կուսակցության ամբողջ վերնախավը, ներառյալ գլխավոր քարտուղար Միլոշ Յակեշը, հրաժարական տվեցին: Ի պատասխան Վարշավյան պակտի երկրների կառավարությունների դեմ աճող փողոցային պայքարի աճին, Չեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցությունը նոյեմբերի 28-ին հայտարարեց, որ հրաժարվում է երկրում միակուսակցական համակարգից: Երկու օր անց օրենսդրորեն ֆորմալ սահմանադրությունից հանվեցին այն կետերը, որոնք կոմունիստներին տալիս էին մենիշխանություն: Դեկտեմբերի սկզբին փշալարերը և այլ ենթակառուցվածները հեռացվեցին Արևմտյան Գերմանիայի և Ավստրիայի սահմանից: Դեկտեմբերի 10-ին նախագահ Գուստավ Հուսակը հատատեց 1948 թվականից հետո Չեխոսլովակիայի առաջին հիմնականում ոչ կոմունիստների բաղկացած կառավարությունը և հրաժարական տվեց: Ալեքսանդր Դուբչեկը ընտրվեց ֆեդերալ կառավարության խոսնակ և Վացլավ Հավելը 1989 թվականի դեկտեմբերի 29-ին դարձավ Չեխոսլովակիայի նախագահ: 1990 թվականի հունիսին Չեխոսլովակիայում տեղի ունեցան առաջին ժողովրդական ընտրություններըը 1946 թվականից հետո:

Posted in Հասարակագիտություն, հայոց պատմություն

Հայաստանի և հարևան պետությունների հարաբերությունները

Թուրքիա Թուրքիա

Ընդհանուր տեղեկություններ

1991թ. դեկտեմբերի 24-ին Թուրքիան պաշտոնապես ճանաչել է Հայաստանի Հանրապետությունը, սակայն մինչ օրս հրաժարվում է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել Հայաստանի հետ:

1993թ. Թուրքիան միակողմանի փակել է օդային և ցամաքային սահմանը Հայաստանի հետ: Միջազգային հանրության ճնշման ներքո օդային սահմանը վերաբացվել է 1995-ին: Ցամաքային սահմանի վերաբացմանը և դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանը խոչընդոտում են Թուրքիայի կողմից առաջ քաշված մի շարք նախապայմաններ` մասնավորապես ԼՂ-ի վերահսկողության տակ գտնվող շրջանների վերադարձը Ադրբեջանին և Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումից հրաժարումը: 1991-ից ի վեր հարաբերությունների կարգավորման բազմաթիվ փորձեր են եղել, որոնք անհաջողությամբ են պսակվել Թուրքիայի որդեգրած դիրքորոշման պատճառով:

2008թ. ՀՀ Նախագահի նախաձեռնությամբ սկսվեց հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման նոր փուլ, որի արդյունքում 2009թ. հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխում ՀՀ և ԹՀ ԱԳ նախարարները ստորագրեցին «Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին» և «Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի Հանրապետության միջև հարաբերությունների զարգացման մասին» արձանագրությունները:

2010թ. ապրիլի 22-ին, հաշվի առնելով թուրքական կողմի դիրքորոշմամբ ստեղծված իրավիճակը, ինչպես նաև ՀՀ իշխող կոալիցիոն ուժերի քաղաքական խորհրդի համատեղ դիմումը, Արձանագրությունների վավերացման գործընթացը կասեցվեց` համաձայն ՀՀ նախագահի հրամանագրի: 2015թ. փետրվարի 16-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով հայ-թուրքական արձանագրությունները հետ են կանչվել Ազգային Ժողովից: 2018թ. մարտի 1-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով դադարեցվել է հայ-թուրքական արձանագրությունների կնքման ընթացակարգը:

Այցեր

2008թ. սեպտեմբերի 6ԹՀ նախագահ Աբդուլահ Գյուլի այց Երևան` ՀՀ և ԹՀ ֆուտբոլի հավաքականների խաղը դիտելու նպատակով
2009թ. հոկտեմբերի 14ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի պատասխան այց Բուրսա` ՀՀ և ԹՀ ֆուտբոլի հավաքականների խաղը դիտելու համար
2013թ դեկտեմբերի 12Երևանում կայացած ՍԾՏՀԿ նիստին մասնակցելու նպատակով Երևան է ժամանել ԹՀ ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուի գլխավորած պատվիրակությունը
2014թ. օգոստոսի 28ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն Անկարայում մասնակցել է ԹՀ նորընտիր նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի երդմնակալության արարողությանը

Ապրանքաշրջանառության ծավալները /հազ. ԱՄՆ դոլար/

 արտահանումներմուծում
2009թ.1197.5177648.8
2010թ.1291.3210381.2
2011թ.1049.4240248.2
2012թ.927.8213468.3
2013թ.1595.6210702.2
2014թ1494.3232268.8
2015թ1497.8136958.2
2016թ.504.9163648.2
2017թ.913.3 222465.8
2018թ.2527.7252682.1

Ներմուծվող հիմնական ապրանքատեսակներ

  • Սննդամթերք
  • հագուստ
  • տնտեսական ապրանքներ
  • քիմիական արդյունաբերության ապրանքներ

Արտահանվող հիմնական ապրանքատեսակներ

  • Մորթի
  • ոսկերչական իրեր
  • զանազան մետաղական արտադրանք

Ադրբեջան Ադրբեջան

Հայ-ադրբեջանական պետական հարաբերությունները սկիզբ են առնում 1918-ի մայիսից, երբ հիմնադրվեցին Հայաստանը և Ադրբեջանը։ Հայաստան-Ադրբեջան, հայ-թաթարական  հարաբերությունները եղել են բարդ, հակասական, հաճախ՝ արյունալի։

Թեև երկու հարևան պետությունները ունեին տարածքային վեճեր, Ադրբեջանի տարբեր վայրերում հայերը ենթարկվեցին ջարդերի ու էթնիկ զտումների, ինչպես Հայաստանի տարբեր մասերում մուսուլմանները, Երևանի և Բաքվի միջև հաստատվել էին դիվանագիտական հարաբերություններ, գործում էին դեսպանատներ։

1919թ. մարտին Ադրբեջանի վարչապետ Նասիբ Բեկ Ուսուբբեկովի կոալիցիոն կառավարության նախարարներից երկուսը ազգությամբ հայ էին՝ Խորեն Համասփյուռն ու Աբրահամ Դաստակյանը: Երկուսն էլ ներկայացրել են ՀՅԴ-ն: Դաստակյանը, որը ծնվել էր Շուշիում, զբաղեցրել է առողջապահության նախարարի աթոռը, իսկ Համասփյուռը եղել է նախարար՝ առանց պորտֆելի: Համասփյուռը եղել է նաև Ադրբեջանի խորհրդարանի պատգամավոր։

2018-ին, Հայաստանը, Ադրբեջանը և Վրաստանը նշում են հիմնադրման 100-ամյակը։ Տարվա ընթացքում մենք բազմաթիվ առիթներով կանդրադառնանք Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերություններին, այդ թվում՝ արյունալի էջերին։

Վրաստան Վրաստան

Ընդհանուր տեղեկություններ

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992թ. հուլիսի 17-ին:

Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը սկսել է գործել Թբիլիսիում 1993թ. հուլիսից:

2008թ. ապրիլին Բաթումիում հիմնվել է ՀՀ գլխավոր հյուպատոսությունը:

Տնտեսական համագործակցության խորացման նպատակով գործում է ՀՀ և Վրաստանի միջև տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողով, որի վերջին նիստը տեղի է ունեցել 2019թ. հունիսի 26-27-ին Երևանում:

2013թ. աշնանը ձևավորվել է հայ-վրացական առևտրատնտեսական հարցերով համատեղ աշխատանքային խումբ, որի նիստերը գումարվել են 2014թ. մարտին և դեկտեմբերին։

Այցեր

Վրաստան

2019թ. հուլիսԶոհրաբ Մնացականյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2019թ. հունվարՆիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ
2018թ. դեկտեմբերԱրմեն Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2018թ. մայիս Նիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ
2018թ. մայիս Արմեն Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2017թ. դեկտեմբերՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2017թ. սեպտեմբերԱրա Բաբլոյան, ՀՀ ԱԺ նախագահ
2017թ. փետրվարԿարեն Կարապետյան, ՀՀ վարչապետ
2016թ. օգոստոսԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2015թ. նոյեմբերԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2015 թ. հոկտեմբերՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2015թ. հուլիսՀովիկ Աբրահամյան, ՀՀ վարչապետ
2015թ. մայիսՀովիկ Աբրահամյան, ՀՀ վարչապետ
2014թ. դեկտեմբերՀովիկ Աբրահամյան, ՀՀ վարչապետ
2014թ. հոկտեմբերԳալուստ Սահակյան, ՀՀ ԱԺ նախագահ
2014թ. հունիսՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2013թ. նոյեմբերԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2013թ. փետրվարԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2012թ. հուլիսԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2012թ. մարտԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2011թ. նոյեմբերՏիգրան Սարգսյան, ՀՀ վարչապետ
2011թ. նոյեմբերՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2011թ. հունիսԳարեգին Երկրորդ, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս
2011թ. հունիսԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2010թ. հունիսԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2010թ. փետրվարՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2009թ. հունիսԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2008թ. դեկտեմբերՏիգրան Սարգսյան, ՀՀ վարչապետ
2008թ. սեպտեմբերԷդվարդ Նալբանդյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2008թ. սեպտեմբերՍերժ Սարգսյան, ՀՀ նախագահ
2007թ. սեպտեմբերՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
2007թ. հուլիսՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2006թ. հուլիսՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2006թ. հունիսԱնդրանիկ Մարգարյան, ՀՀ վարչապետ
2006թ. մայիսՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
2005թ. հուլիսԱնդրանիկ Մարգարյան, ՀՀ վարչապետ
2005թ. հունիսԱնդրանիկ Մարգարյան, ՀՀ վարչապետ
2005թ. ապրիլՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
2004թ. հոկտեմբերՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2004թ. հոկտեմբերՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
2004թ. հունիսԱնդրանիկ Մարգարյան, ՀՀ վարչապետ
2004թ. հունվարՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2003թ. հունիսՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
2002թ. փետրվարՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
2000թ. մարտՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
1999թ. ապրիլՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
1998թ. նոյեմբերՌոբերտ Քոչարյան, ՀՀ նախագահ
1998թ. օգոստոսՎարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
1997թ. մարտԱլեքսանդր Արզումանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
1996թ. նոյեմբերԱլեքսանդր Արզումանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար
1996թ. հունիսԼևոն Տեր-Պետրոսյան, ՀՀ նախագահ
1995թ. հուլիսՎահան Փափազյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար

Հայաստանի Հանրապետություն

2019թ. մարտՍալոմե Զուրաբիշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2018թ. սեպտեմբերՄամուկա Բախտաձե, Վրաստանի վարչապետ
2018թ․ մարտ   Գիորգի Կվիրիկաշվիլիի, Վրաստանի վարչապետ
2017թ. սեպտեմբեր Միխեիլ Ջանելիձե, Վրաստանի փոխվարչապետ, արտաքին գործերի նախարար
2017թ. ապրիլ  Միխեիլ Ջանելիձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2016թ. սեպտեմբեր Գիորգի Կվիրիկաշվիլի, Վրաստանի վարչապետ
2016թ. մարտՄիխեիլ Ջանելիձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2015թ. փետրվար  Դավիթ Ուսուպաշվիլի, Վրաստանի խորհրդարանի նախագահ
2014թ. դեկտեմբերԳիորգի Կվիրիկաշվիլի, Վրաստանի փոխվարչապետ, էկոնոմիկայի և կայուն զարգացման նախարար
2014թ. օգոստոսԻրակլի Ղարիբաշվիլի, Վրաստանի վարչապետ
2014թ. փետրվարԳիորգի Մարգվելաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2013թ. ապրիլՄայա Փանջիկիձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2013թ. հունվարԲիձինա Իվանիշվիլի, Վրաստանի վարչապետ
2012թ. նոյեմբերՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2012թ. հուլիսԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2011թ. նոյեմբերԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2011թ. ապրիլԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2011թ. փետրվարՆիկա Գիլաուրի, Վրաստանի վարչապետ
2011թ. հունվարՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2010թ. սեպտեմբերԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2010թ. հունվարՆիկա Գիլաուրի, Վրաստանի վարչապետ
2009թ. սեպտեմբերԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2009թ. հունիսՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2009թ. փետրվարԳրիգոլ Վաշաձե, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2008թ. ապրիլՎլադիմեր (Լադո) Գուրգենիձե, Վրաստանի վարչապետ
2007թ. հոկտեմբերԶուրաբ Նողաիդելի, Վրաստանի վարչապետ
2007թ. մարտՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2007թ. մարտԶուրաբ Նողաիդելի, Վրաստանի վարչապետ
2006թ. օգոստոսՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2006թ. հունվարԳելա Բեժուաշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2005թ. հոկտեմբերՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2005թ. սեպտեմբերԶուրաբ Նողաիդելի, Վրաստանի վարչապետ
2005թ. մարտԶուրաբ Նողաիդելի, Վրաստանի վարչապետ
2004թ. հուլիսՍալոմե Զուրաբիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2004թ. մարտՄիխեիլ Սաակաշվիլի, Վրաստանի նախագահ
2003թ. դեկտեմբերԶուրաբ Ժվանիա, Վրաստանի պետական նախարար
2003թ. ապրիլԻրակլի Մենաղարիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2001թ. հոկտեմբերԷդուարդ Շեվարդնաձե, Վրաստանի նախագահ
2001թ. մարտԻրակլի Մենաղարիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
2001թ. փետրվարԳիորգի Արսենիշվիլի, Վրաստանի պետական նախարար
1999թ. հոկտեմբերԷդուարդ Շեվարդնաձե, Վրաստանի նախագահ
1999թ. սեպտեմբերԷդուարդ Շեվարդնաձե, Վրաստանի նախագահ
1998թ. սեպտեմբերՎաժա Լորդկիպանիձե, Վրաստանի պետական նախարար
1998թ. հունիսԻրակլի Մենաղարիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
1997թ. մայիսԷդուարդ Շեվարդնաձե, Վրաստանի նախագահ
1997թ. հունվարԻրակլի Մենաղարիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
1996թ. հունվարԻրակլի Մենաղարիշվիլի, Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար
1993թ. մայիսԷդուարդ Շեվարդնաձե, Վրաստանի Պետության ղեկավար, Վրաստանի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահ

Իրավապայմանագրային դաշտը

  • Հայաստանի և Վրաստանի միջև գործում են փոխհարաբերությունների գրեթե բոլոր ոլորտներն ընդգրկող շուրջ 80 միջազգային պայմանագրեր։
  • Հիմնարար փաստաթուղթը 2001թ. հոկտեմբերին ստորագրված «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ անվտանգության մասին» պայմանագիրն է:

Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև ապրանքաշրջանառության ծավալները /հազար ԱՄՆ դոլար/

ՏարիԱրտահանումՆերմուծում
200952806.140890.8
201049035.254349.6
201161851,960173,4
201270856,648890,9
201385169,065826,9
201484383,771901,9
2015125319,566800,9
2016146955,998305,6
2017152200,093700,0
201868696,270105,8

Ներմուծվող հիմնական ապրանքատեսակներ

  • գյուղմթերք
  • ավտոմեքենաներ
  • հանքային ջրեր
  • քիմիական արտադրանք
  • դեղամիջոցներ

Արտահանվող հիմնական ապրանքատեսակներ

  • լեռնարդյունահանող սարքավորումներ
  • բուսաբուծական և թռչնաբուծական ապրանքներ
  • գյուղմթերք
  • սննդի արդյունաբերության արտադրանք

Իրանի Իսլամական Հանրապետություն Իրանի Իսլամական Հանրապետություն

Ընդհանուր տեղեկություններ

1991թ. դեկտեմբերի 25-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը պաշտոնապես ճանաչել է Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը:

1992թ. փետրվարի 9-ին Թեհրանում ստորագրվել է հռչակագիր` Հայաստանի և Իրանի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու վերաբերյալ: Նույն օրը ստորագրվել է Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև հարաբերությունների սկզբունքների և նպատակների մասին հռչակագիրը, որով Կողմերը հավաստում էին բարիդրացիական հարաբերություններ հաստատելու իրենց մտադրությունը:

1992թ. ապրիլին Երևանում տեղի է ունեցել Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության բացման հանդիսավոր արարողությունը:

1992թ. դեկտեմբերին Թեհրանում բացվել է Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը:

Այցեր

Իրանի Իսլամական Հանրապետություն

1992թ. փետրվարՐաֆֆի Հովհաննիսյան,ԱԳ նախարար
1992թ. մայիսՆախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյան
1992թ.Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյան
1995թ. մարտՆախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյան
1995թ. ապրիլՎահան Փափազյան,ԱԳ նախարար
1995թ. մայիսՎարչապետ Հրանտ Բագրատյան
1996թ. հունվարՎահան Փափազյան,ԱԳ նախարար
1997թ.Բաբկեն Արարքցյան,ԱԳ նախարար
1997թ. հունվարԱլեքսանդր Արզումանյան,ԱԳ նախարար
1997թ. հունիսԱլեքսանդր Արզումանյան,ԱԳ նախարար
1998թ. օգոստոսՎարդան Օսկանյան,ԱԳ նախարար
1998թ. սեպտեմբերՎարդան Օսկանյան,ԱԳ նախարար
1999թ. դեկտեմբերՎարդան Օսկանյան,ԱԳ նախարար
2001թ. փետրվարՎարդան Օսկանյան,ԱԳ նախարար
2001թ. դեկտեմբերՀՀ Նախագահ Ռոբերտ Քոչարյան
2004թ. ապրիլՎարդան ՕսկանյանՙԱԳ նախարար
2006թ. հուլիսՀՀ Նախագահ Ռոբերտ Քոչարյան
2006թ. դեկտեմբերՎարդան Օսկանյան,ԱԳ նախարար
2008թ. սեպտեմբերԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2009թ. ապրիլՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյան
2009թ. սեպտեմբերՀովիկ Աբրահամյան,ԱԺ նախագահ
2010թ. սեպտեմբերԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2010թ. հոկտեմբերՎարչապետ Տիգրան Սարգսյան
2011թ. մարտՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյան
2011թ. սեպտեմբերԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2012թ. ապրիլԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2012թ. օգոստոսԷդվարդ Նալբանդյան, ԱԳ նախարար
2013թ. օգոստոսՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյան
2014թ. մայիսԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2014թ. հոկտեմբերՎարչապետ Հովիկ Աբրահամյան
2016թ. հունիսԷդվարդ Նալբանդյան,ԱԳ նախարար
2017թ. օգոստոսՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյան
2017թ. հոկտեմբերվարչապետ Կարեն Կարապետյան
2019թ․փետրվարվարչապետ Նիկոլ Փաշինյան

Հայաստան

1992թ. փետրվարԱԳ նախարար Ալի Աքբար Վելայաթի
1994թ.ԱԳ նախարար Ալի Աքբար Վելայաթի
1995թ. սեպտեմբերԱԳ նախարար Ալի Աքբար Վելայաթի
1996թ. դեկտեմբերԱռաջին փոխնախագահ Հասան Հաբիբի
1997թ. ապրիլԱԳ նախարար Ալի Աքբար Վելայաթի
1999թ. օգոստոսԱԳ նախարար Քամալ Խարազի
2003թ. ապրիլԱԳ նախարար Քամալ Խարազի
2004թ. սեպտեմբերՆախագահ Մոհամմադ Խաթամի
2006թ. փետրվարԱԳ նախարար Մանուչեհր Մոթթաքի
2006թ. սեպտեմբերՄեջլիսի նախագահ Հադդադ Ադել
2007թ. մարտՆախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադ
2007թ. հուլիսԱԳ նախարար Մանուչեհր Մոթթաքի
2007թ. հոկտեմբերՆախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադ
2007թ. հոկտեմբերԱԳ նախարար Մանուչեհր Մոթթաքի
2009թ. մարտԱԳ նախարար Մանուչեհր Մոթթաքի
2010թ. հունվարԱԳ նախարար Մանուչեհր Մոթթաքի
2010թ. հոկտեմբերՄեջլիսի նախագահ Ալի Լարիջանի
2011թ. նոյեմբերԱԳ նախարար Ալի Աքբար Սալեհի
2011թ. դեկտեմբերՆախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադ
2013թ. ապրիլԱԳ նախարար Ալի Աքբար Սալեհի
2015թ. հունվարԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆ
2015թ. հոկտեմբերԻԻՀ առաջին փոխնախագահ Էսհաղ Ջահանգիրի
2016թ. դեկտեմբերԻԻՀ նախագահ Հասան Ռոհանի
2017թ. նոյեմբերԻԻՀ ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆ

Իրականացված ծրագրեր

1996թ.՝ Արաքս գետի վրա կառուցված, Իրանը Հայաստանին կապող կամուրջ

2005թ.՝ Պուշկինի լեռնանցքի հողմաէլեկտրակայաններ

2007թ. հոկտեմբեր՝ Մեղրի-Շվանիձոր-Ծավ-Դարավան ճանապարհը. Մեղրին Կապանին կապող այլընտրանքային այդ ճանապարհն ունի 91 կմ երկարություն

2007թ՝. Իրան-Հայաստան գազատարի առաջին հատվածի բացում. 140կմ երկարություն և 700մմ տրամագիծ ունեցող գազատարի կառուցման վերաբերյալ համաձայնագիրն ստորագրվել է 2004թ.:

2008թ. նոյեմբեր՝ գազատարի երկրորդ հատվածի շինարարության ավարտ. ներմուծված 1խմ գազի դիմաց Հայաստանն Իրանին պետք է վերադարձներ 3կվտ ժամ էլեկտրաէներգիա:

Էներգետիկ համագործակցության իրականացված ծրագրերից են Հայաստան-Իրան բարձրավոլտ էլեկտրահաղորդման 1-ին և 2-րդ գծերը: 400 կՎ հզորությամբ օդային 3-րդ գծի շինարարական աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել 2019թ-ի սեպտեմբերին:

2016թ. իրականացվեց Իրանի հետ սահմանամերձ գյուղերի գազաֆիկացման ծրագիրը:

Ընթացիկ ծրագրեր

1.Գազ-էլեկտրաէներգիա փոխանակում /օրական 1 մլն մ3 գազ/ — իրականացվում է

2.Գազ-էլեկտրաէներգիա փոխանակման ծրագրի ընդլայնում /մինչև օրական 2 մլն մ3/ — քննարկման փուլում է

3.Հայաստան-Իրան էլեկտրահաղորդման երրորդ գծի կառուցում — շինարարության ավարտը ձգձգվում է, ծրագրի իրականացումը շեշտակիորեն կմեծացնի գազի և էլեկտրաէներգիայի փոխանակման և վաճառքի ծավալները

4.Մեղրի ազատ տնտեսական գոտու ստեղծում – ընթացքում է, 2017թ. դեկտեմբերին տրվել է ԱՏԳ-ի մեկնարկը

5.Իրանական գազի տարանցում Վրաստան

6.Հյուսիս-հարավ ավտոճանապարհի կառուցում /Իրանի սահմանամերձ հատված/ — ընթացքում է

7.Թուրքմենստան-Իրան-Հայաստան գազի փոխանակում – քննարկումների փուլում է

8.Արաքս գետի վրա ՀԷԿ-ի կառուցում — բանակցությունների փուլում է

9.Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստան էլեկտրաէներգետիկ քառակողմ համագործակցություն – 2015թ. ստորագրվել է

10.ԵԱՏՄ-Իրան համագործակցություն — 2018թ. մայիսին ստորագրվել է Ազատ տնտեսական գոտի ստեղծելու մասին ժամանակավոր համաձայնագիր ԵԱՏՄ անդամ-երկրների և ԻԻՀ-ի միջև, համաձայնագիրը գտնվում է վավերացման փուլում

11.«Պարսից ծոց — Սև ծով ճանապարհային միջանցք» — քննարկումների փուլում է

12.Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքով մուլտիմոդալ տարանցիկ փոխադրումների ակտիվացում — քննարկումների փուլում է

Իրանից Հայաստան ժամանումները 2009-2018թթ.

Տեղեկատվությունը՝ ըստ ԻԻՀ-ում ՀՀ դեսպանության

ՏարեթիվԺամանումներԱճը նախորդ տարվա համեմատ
200987214 
2010120863+38.5%
2011134063+10.9%
2012111028-20%
201394736-17%
2014116324+22.7%
2015144160+24%
2016188851+31%
2017220147+16.6%
2018160645-27 %

Ապրանքաշրջանառությունը երկու երկրների միջև /ԱՄՆ դոլար/

տ/թընդհանուրարտահանումներմուծում՝ըստ ծագմաներկրիներմուծում՝ըստ արտահան․երկրի
2015201620172018279 մլն239 մլն258 մլն363 մլն81 մլն75 մլն84 մլն94 մլն198 մլն164 մլն174 մլն269 մլն182 մլն151 մլն171 մլն266 մլն

Արտահանվող հիմնական արտադրատեսակներն են՝

  • էլեկտրաէներգիա
  • միս
  • անտառանյութ
  • մետաղի թափոններ

Ներմուծվող հիմնական արտադրատեսակներն են՝

  • գազ
  • նավթամթերք
  • պոլիմերներ
  • պարարտանյութ
  • շինանյութեր

1992-2019թթ. ընթացքում ՀՀ-ի և ԻԻՀ-ի միջև կնքվել է ավելի քան 180 փաստաթուղթ, որոնք կարգավորում են ՀՀ և ԻԻՀ նախարարությունների և պետական այլ կառույցների միջև հարաբերությունները:

Posted in Հասարակագիտություն

Խառնվածքի տիպերը

Խառնվածքներով են որոշում մարդկանց հոգեկան տարբերությունները, հույզերի արտահայտվածության աստիճանի, վարքային ակտիվության, հոգեկան կայունության բնութագրերը:Հալենի առաջակրած տիպաբանության հիմքում ընկած էր այն դրույթը, որ մարդիկ իրարից տարբերվում են օրգանիզմում գոյություն ունեցող 4 տեսակ ՙնյութերի՚ համաչափությամբ:
Այդ համաչափության հիման վրա առանձնացվում են խառնվածքի հետևյալ տիպերը.


.   սանգվինիկ (տաքարյուն)
.   ֆլեգմատիկ (սառնարյուն)
.   խոլերիկ (դյուրագրգիռ)
.   մելանխոլիկ (մելամաղձոտ):

Խառնվածքը բնածին է և կյանքի ընթացքում երբեք չի փոխվում: Խառնվածքների տիպերից և ոչ մեկը չի հանդիպում ՙմաքուր՚ տեսքով: Այդ իմաստով կարող ենք խոսել որոշ տիպի գերիշխանության մասին: Սակայն, ամեն ոք, ինչպիսի տիպի էլ պատկանի՝ իր մեջ կրում է բոլոր տիպերի հատկությունները: Օրինակ, եթե մենք ասում ենք ինչ որ մեկը մելանխոլիկ է, ապա  նկատի ունենք, որ տվյալ մարդու մոտ գերակշռում են այդ խառնվածքի տիպի հատկությունները։Երբ փորձում ենք գնահատել մարգուն, բացահայտել նրա հոգեբանական բնութագիրը, ապա անպայման խառնվածքի հետ մեկտեղ անհրաժեշտ է պարզել նրա անձնային ուղղվածությունը, բնավորության կայուն գծերը, մտավոր զարգացածության մակարդակը, բարոյական որակները:

ՍԱՆԳՎԻՆԻԿ
Այս տիպին են պատկանում այն մարդիկ, ովքեր օժտված են բարձր ակտիվությամբ և ռեակտիվությամբ, ընդ որում այդ երկու հատկությունները համաչափ են: Սանգվինիկն աչքի է ընկնում վառ արտահայտված դիմախաղով և ակտիվ շարժումներով:Չի ընկնում այլոց կարծիքների ազդեցության տակ, միշտ գերադասում է ինքնուրույնություն ցուցաբերել: Սանգվինիկը շատ հեշտ է շփման մեջ մտնում անծանոթ մարդկանց հետ, սովորաբար, այնպիսի մարդկանց վստահում են: Նրա վարքը բավականին ճկուն է, մտավոր կարողությունները բարձր են: Այդպիսի մարդիկ ավելի լավ են կատարում այն աշխատանքները, որոնք մեծ պատասխանատվություն են պահանջում:  Սանգվինիկը կենսուրախ է, շփվող, արագ է հարմարվում նոր միջավայրին ու պահանջներին: Նրա  մոտ արագ են առաջանում ուրախության, տխրության, կապվածության ու անբարյացակամության զգացումներ, սակայն դրանք մակերեսային են ու կարճատև: Սանգվինիկի տրամադրությունն արագ փոփոխվում է,նրա մոտ գերակշռում է դրական տրամադրությունը: Սանգվինիկներն առանձնաում են իրենց վստահ և սահուն քայլվածքով:

ԽՈԼԵՐԻԿ

Որոշ հատկություններով նման է սանգվինիկին, սակայն ունի աչքի ընկնող տարբերություններ: Խոլերիկը չափազանց ակտիվ է, սակայն դժվար է հսկում սեփական հույզերը: Բռնկուն է, անհամբեր,  վարքի ճկունությունը  թույլ է: Դրա հետ մեկտեղ համառ է  և միշտ ձգտում է հասնել նպատակին: Խոլերիկը  հավասարակշռված չէ, նրա տրամադրությունը կարող է շատ արագ փոփոխվել: Նրան բնորոշ են նաև հաճախակի  բարկությունն ու վիրավորանքը, որոնք տևական ու հաստատուն են լինում: Մարդկանց հետ շփման մեջ խոլերիկը կարող է ցուցաբերել գրգռվածություն, հուզական անզսպվածություն, որը հաճախ թույլ չի տալիս նրան օբյեկտիվորեն գնահատել մարդկանց գործողությունները:

ՖԼԵԳՄԱՏԻԿ

Արտաքնապես հանգիստ է և հավասարակշռված: Նրան դժվար է հավասարակշռությունից հանել, քանի որ բավականին զուսպ է: Խոսքը և քայլվածքը դանդաղ է: Դեմքի արտահայտությունները հարուտ չեն: Ֆլեգմատիկը շատ դժվար է անցնում նոր գործերի,  նա սիրում է կայունություն ամեն ինչում: Նրա վարքը չի կարելի անվանել ճկուն: Արտակարգ իրադարձություններում դժվարությամբ է կայացնում ճիշտ որոշումները: Ֆլեգմատիկը օժտված է մեծ համբերությամբ և աշխատունակությամբ: Ինքնահսկողության մակարդակը բարձր է: Նա շատ դժվար է հարաբերություններ հաստատում նոր մարդկանց հետ: Չի սիրում աղմուկ, դատարկաբանություն և մարդաշատ վայրեր: Եթե ֆլեգմատիկին  ներքաշում են որևէ վիճաբանության մեջ, ապա նա ամեն ինչ անում է այդ ամենից  խուսափելու համար:Չնայած իր վարքի կայունությանն ու աշխատասիրությունը՝ ֆլեգմատիկը հաճախ հետաձգում է առաջնային գործերը առանց որևէ հիմնավոր պատճառի:

ՄԵԼԱՆԽՈԼԻԿ

Բնութագրվում է բարձր զգայունությամբ: Ցանկացած աննշան ճնշում կարող է վիրավորել նրա արժանապատվությունը: Մելանխոլիկներին բնորոշ  են ցածր ձայնով խոսելը, նրանք չեն կարող լավ ղեկավար լինել, քանի որ չափազանց, նույնիսկ հիվանդագին զգայուն են: Մելանխոլիկը ակտիվ չէ, շուտ է հոգնում, մանավանդ միօրինակ աշխատանքից: Վստահ չէ սեփական ուժերին, դժվար է հաղթահարում անջրպետները, սովորաբար նա անինքնավստահ է, ամաչկոտ, անհամարձակ: Ընդհանրապես համարվում է թույլ տիպ: Շուտ է ենթարկվում խուճապի: Կյանքի բարենպաստ պայմաններում մելանխոլիկը բովանդակալից ու խորը մարդ է. կարող է լինել լավ աշխատող և կյանքի դժվարությունները հաջողությամբ հաղթահարել,իսկ  անբարենպաստ պայմաններում կարող է վերափոխվել` դառնալով ինքնամփոփ, անհանգիստ և խոցելի, ով անհանգստանում է ու մտահոգվում աննշան ու չնչին երևույթներից:

Ցանկացած մարդ պետք է մշտապես  հաշվի առնի այն մարդկանց խառնվածքի առանձնահատկությունները, որոնց հետ նա շփվում կամ աշխատում է: Դա անհրաժեշտ է արդյունավետ համագործակցության, կոնֆլիկտային իրավիճակների նվազեցման, ինչպես նաև հնարավոր սթրեսներից խուսափելու համար:

Posted in Հասարակագիտություն

Աշխատանքային պայմանագիր

Աշխատանքային պայմանագիրը համաձայնության պայմանագիր է աշխատողի և գործատուի միջև, ըստ որի՝ աշխատողը պարտավորվում է գործատուի համար որոշակի աշխատանք կատարել և վարձատրվել կատարած աշխատանքի համար։

Պայմանագրում պարտադիր պետք է նշվի աշխատողի և գործատուի անունը, ազգանունը, ազգությունը, քաղաքացիությունը։ Նաև նշվում է աշխատանքի վայրը, կառուցվածքային ստորաբաժանումները, աշխատանքը սկսելու ամսաթիվը, մասնագիտության անվանումը, կողմերի իրավունքները և պարտականությունները, վարձրատրության պայմանները, աշխատանքային պայմանագրի գործողության ժամկետը։

Պարտավորվում է վճարել նրա կատարած աշխատանքի համար, իսկ աշխատողը պարտավորվում է կատարել գործատուի հանձնարարած աշխատանքը սույն պայմանագրով սահմանված պայմաններով` պահպանելով աշխատավայրում սահմանված աշխատանքային կարգապահական կանոնները:

Աշխատանքային պայմանագրերի կնքման հիմնական ձևը դա գրավորն է։ Երկու կողմերը ստորագրում են այն և կազմվում է մեկ փաստաթուղթ։

Եթե աշխատանքային պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ, աշխատողը պետք է անցնի աշխատանքի՝ պայմանագրի կնքման հոջորդ օրը։

Posted in Հասարակագիտություն

Աշխատանքային իրավունք


ԻՄ կարծիքով ցանկացած մարդ ունի աշխատելու իրավունք , բացի հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդիկ։ ՀՀ-ում կարող են աշխատել 14 տարեկան երեխաները, միայն այն դեպքում երբ ծնողները տալիս եմ իրենց ստորագրությունը ։ Աշխատանքը շատ կարևոր է ցանկացած մարդու համար ։ Աշխատելու շնորհիվ մարդ կարող է ցրվել առօրյա խնդիրներից ։ Մարդ պետք է աշխատի այն մաստագիտությամբ , որին տիրապետում է ։ Հայաստանեւմ կա այդ խնդիրը , որ մարդիկ լավ տիրապիտելով իրենց աշխատանքին չեն կարողանում աշխատանք գտնել։

Posted in Հասարակագիտություն

Ի՞նչ է պետք երջանիկ լինելու համար

Երջանկությունը ամեն մարդ տարբեր կերպ է ընկալում ։ Մեկը կարող է իրեն երջանիկ զգալ երբ իրեն նվիրում են մի թանկարժեք նվեր։ Մյուսը կարող է իրեն երջանիկ զգալ երբ բարձր գնահատական ստանա։ Իմ համար երջանկությունը իմ ընտանիքի մեջ է ։ Ես ինձ երջանիկ եմ զգում երբ լինում եմ իմ ընտանիքի կողքին,շրջապատված եմ լինում ինձ հարազատ մարդկանցով ։