Posted in Նախագծային աշխատանք, գրականություն

Կարդում ենք համաշխարհային գրականություն

Պաուլո Կոելո «Միշտ հանգստություն պահպանի´ր »
Պաուլո Կոելո «Լսի´ր սրտիդ ձայնը »
Պաուլո Կոելո «Սովորի´ր մտնել ուրիշի կերպարի մեջ»
Պաուլո Կոելո «Քեզ համար իսկակա´ն ուսուցիչ գտիր»
Posted in English

Translation

Text 2

London Bridge isn‟t actually in London anymore, but it used to bethere. When it was in London, the bridge crossed the Thames River, which is in the middle of London. London Bridge is made of granite, and it‟s an arch bridge; you can see the five curved arches in the bridge. London Bridge was built in the first half of the nineteenth century. When it was built, it was a very difficult project. It took 800 men seven years to build the bridge. In 1968, the city of London decided that it needed a new bridge. London Bridge was too narrow; a wider bridge with six lanes was needed. The city didn‟t tear the bridge down and throw it away. Instead , the city found a buyer and sold the bridge. The company that bought London Bridge paid a lot of money for it. The company paid two and a half million dollars for London Bridge. Then the company took the bridge apart stone by stone, put it into crates, transported it across the Atlantic, and rebuilt it in its new home. London Bridge is now far from original home, on a lake Arizona in the southwest of the United States

London Bridge- ը իրականում այլևս Լոնդոնում չէ, բայց նախկինում էր այնտեղ  Երբ դա Լոնդոնում էր, կամուրջը անցնում էր Թեմզ գետը, որը գտնվում է Լոնդոնի մեջտեղում:  Լոնդոնի կամուրջը պատրաստված է գրանիտից, և դա կամարակապ կամուրջ է:  կամրջի մեջ կարելի է տեսնել հինգ կոր կամարները:  Լոնդոնի կամուրջը կառուցվել է տասնիններորդ դարի առաջին կեսին:  Երբ այն կառուցվեց, դա շատ բարդ նախագիծ էր:  800 մարդ պահանջեց յոթ տարի կամուրջը կառուցելու համար: 1968 թ.-ին Լոնդոնում որոշվեց, որ դրա համար անհրաժեշտ է նոր կամուրջ:  Լոնդոնի կամուրջը չափազանց նեղ էր;  անհրաժեշտ էր ավելի լայն կամուրջ `վեց գոտիով:  Քաղաքը կամուրջը չի քանդել և դեն նետել:  Փոխարենը, քաղաքը գնորդ գտավ և կամուրջը վաճառեց:  Լոնդոնի կամուրջը գնած ընկերությունը դրա համար մեծ գումար է վճարել:  Ընկերությունը երկուուկես միլիոն դոլար է վճարել London Bridge- ի համար:  Այնուհետև ընկերությունը քար առ քար տարավ կամուրջը, դրեց տուփերի մեջ, տեղափոխեց այն Ատլանտյան օվկիանոսից այն կողմ և վերակառուցեց իր նոր տանը:  Այժմ Լոնդոնի կամուրջը հեռու է իր նախնական տնից ՝ Միացյալ Նահանգների հարավ-արևմուտքում գտնվող Արիզոնայի լճի ափին:

Posted in English

Translation

Text 1

Walt Disney was born in 1901 in Chicago, but soon moved to a small farm near Marceline, Missouri. From this rural and rather humble beginning, he later became one of the most famous and beloved motion-picture producers in history. Although he died in 1966, his name and artistic legacy continue to influence the lives of millions of people throughout the world. After several years of barely making ends meet as a cartoon artist operating from his Los Angeles garage, Disney had his first success in 1928, with his release of Mickey Mouse cartoon. Throughout the next decade, he continued to produce a number of cartoons, and developed more of his highly profitable and enduring creations, such as Donald Duck and Pluto. In the late 1930s, he issued the first full-length cartoon film. Snow White became an instant commercial and critical success. This was only the first of many films, both animated and not, produced by Disney and his studio. But as renowned as Disney name is for cartoons and movies, it is probably best known for a string of spectacular amusement and theme parks. Starting with California‟s Disneyland in 1955 and culminating with the fantastically successful Disney World and EPCOT Center in Florida, Disney became a household name. In recent years, the theme park concept has become international, with openings in Tokyo and Paris. With the continuing success of Disney, the creation of futuretheme parks is under discussion.

Ուոլթ Դիսնեյը ծնվել է 1901 թվականին Չիկագոյում, բայց շուտով տեղափոխվեց Միսուրի նահանգի Մարսելին քաղաքի մոտակայքում գտնվող մի փոքրիկ ֆերմա:  Այս գյուղական և բավականին համեստ սկզբից նա հետագայում դարձավ պատմության ամենահայտնի և սիրված կինոարտադրողներից մեկը:  Չնայած նա մահացավ 1966-ին, նրա անունն ու գեղարվեստական ​​ժառանգությունը շարունակում են ազդել միլիոնավոր մարդկանց կյանքի վրա ամբողջ աշխարհում: Լոս Անջելեսի իր ավտոտնակից աշխատող մուլտ նկարիչ մի քանի տարի հազիվ ծայրը ծայրին հասցնելուց հետո Դիսնեյը իր առաջին հաջողությունն ունեցավ 1928 թվականին ՝ թողարկելով Միկի Մաուս մուլտֆիլմը:  Հաջորդ ողջ ընթացքում տասնամյակում նա շարունակեց արտադրել մի շարք մուլտֆիլմեր և զարգացրեց ավելի շատ իր բարձր եկամտաբեր և կայուն ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են Դոնալդը Բադ ու Պլուտոն:  1930-ականների վերջին նա թողարկեց առաջին լիամետրաժ մուլտֆիլմը:  Snow White- ը դարձավ ակնթարթային գովազդային և կրիտիկական հաջողություն  Սա բազմաթիվ ֆիլմերից միայն առաջինն էր ՝ և մուլտիպլիկացիոն, և ոչ արտադրված Disney- ի և նրա ստուդիայի կողմից: Բայց որքան հայտնի է Դիսնեյի անունը մուլտֆիլմերի և կինոնկարների համար, այդպես է հավանաբար առավել հայտնի է տպավորիչ զվարճանքի և թեմայի շարանով զբոսայգիներ:  Կալիֆոռնիայի Դիսնեյլենդից սկսած 1955 թվականին և գագաթնակետին ֆանտաստիկ հաջողակ Disney World- ի և EPCOT կենտրոնի հետ Ֆլորիդա, Դիսնեյը դարձավ հայտնի անուն:  Վերջին տարիներին թեման զբոսայգու գաղափարը դարձել է միջազգային ՝ բացվելով Տոկիոյում և Փարիզ  Disney- ի շարունակական հաջողություններով `ապագայի ստեղծմամբ թեմատիկ պարկերը քննարկման փուլում են:

1. Which of the following best states the topic of the text?

  1. a)  Walt Disney and his Legacy.
  2. b)  The history of Disney World and Disneyland.
  3. c)  Walt Disney‟s Boyhood Years.
  4. d)  Walt Disney and Animated Cartoons.

2. According to the text

  1. a)  Disney first achieved success after his death
  2. b)  Mickey Mouse was Disney‟s only cartoon creation.
  3. c)  Snow White was the first full-length cartoon film.
  4. d)  Disney‟s first concern was always profit.

3. The word enduring in line 11 is closest in meaning to

  1. a)  difficult
  2. b)  suffering
  3. c)  famous
  4. d)  lasting

4. In future years it‟s most likely that

  1. a)  the remaining theme parks will also close.
  2. b)  Disney will produce only cartoons.
  3. c)  the Paris theme park will become successful.
  4. d)  the Disney name will stay well-known.

5. According to the text

  1. a)  Snow White was Disney‟s most successful film
  2. b)  Disney created cartoon movies and “noncartoon” movies
  3. c)  the Tokyo theme park is in financial difficulty
  4. d)  the California theme park is now closed
Posted in Էկոլոգիա

Արդյունաբերությունը Հայաստանում սովետական տարիներին

Արդյունաբերությունը Խորհրդային Հայաստանում, խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Հայասնանի տնտեսական-մշակութային դեմքը սկսեց արագորեն փոխվել։ Մեր հանրապետության աշխատողներն անցել էին մի ճանապարհ, որն սկսվում է Ձորագէսից ու Շիր-կանալից, Գյումրու տեքստիլ կոմբինատի առաջին արտադրամասերից և հասնում մինչև Մեծամորի ատոմակայանն ու Արփա-Սևան թունելը, այսօրվա արդյունաբերական առաջնակարգ ձեռնարկությունները։

Հանրապետության տնտեսության առաջատար ճյուղը դարձել էր արդյունաբերությունը, որի հետ էր կապված բնակչության մեծամասնության գործունեությունը։ Արդյունաբերական վայրերում էր համակենտրոնացած բնակչության կեսից ավելին։

1977 թվականին արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը 1913 թվականի համեմատությամբ ավելացել էր 311 անգամ։ Ներկայումս հասարակական ամբողջական արդյունքի մեջ արդյունաբերության բաժինը կազմում է 67 տոկոս։ Այժմ արդյունաբերությունը երկու տարում ավելի շատ արտադրանք է տալիս, քան ստացվել էր ամբողջ 1913 թվականի ընթացքում։

Posted in հայոց պատմություն

Առաջին հանրապետության անկումը

Ներկայացրե՛ք 1920թ․ թուրք-հայկական պատերազմը։

1920 թվականի սեպտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը քեմալական Թուրքիան առանց պատերազմ հայտարարելու հարձակվեց Հայաստանի Հանրապետության վրա։ Թուրք-հայկական պատերազմը տևեց շուրջ երկու ամիս։ Սեպտեմբերի 28-ից ծավալվեցին վճռական ռազմական գործողությունները։ Ի սկզբանե պատերազմն անհաջող ընթացք ունեցավ հայկական կողմի համար։ Ոսոխը գրավեց Սարիղամիշն ու Մերդենեկը ։ Պատերազմն ավարտվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով։

1919 թվականին Թուրքիայում Մուստաֆա Քեմալի  գլխավորությամբ ստեղծված կառավարությունը սկզբից ևեթ անհաշտ դիրք բռնեց Հայաստանի Հանրապետության և Հունաստանի նկատմամբ՝ ի դեմս նրանց տեսնելով իր ծավալապաշտական ձգտումներին խոչընդոտողների (և Հայաստանի Հանրապետությունը, և Հունաստանը ուզում էին վերականգնել իրենց տարածքային ամբողջականությունը) և առաջնահերթ խնդիր համարեց պայքարել հույների։ 

1920-ի գարնանը թուրքական բանակը պատրաստ էր արշավել Հայաստանի Հանրապետության վրա։ Այդ ժամանակ պատերազմի գաղափարը չէր սատարում Խորհրդային Ռուսաստանը։ 1920 -ի ամռանը խորհրդային կառավարությունը առանձին-առանձին բանակցեց Լևոն Շանթի  գլխավորած հայկական և Սամի Բեքիրի թուրքական պատվիրակությունների հետ, աոաջարկեց ազգագրական սահմանի սկզբունքը, ինչը հաջողություն չունեցավ։ Թուրքական կողմը պնդեց Հայաստանի Հանրապության վրա արշավելու անհրաժեշտությունը՝ պատճառաբանելով, որ եթե կարճ ժամանակում Նախիջևանի վրայով կապ չստեղծվի Ադրբեջանի և այնտեղ գտնվող կարշիր բանակի հետ, ապա թուրքական ազգայնական շարժումը կկործանվի։ Բեքիրը պահանջեց խորհրդային Ռուսաստանի թեկուզև բանավոր համաձայնությունը, որպեսզի թուրքերը գրավեն Սարիղամիշն ու Շահթախտը։

Այդ պայմաններում Սևրում 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին կնքվեց Սևրի հաշտության պայմանագիրը , որով Անտանտի երկրները  և Թուրքիայի սուլթանական կառավարությունը ճանաչում էին ազատ ու անկախ հայկական պետության գոյությունը։ Սակայն քեմալական կառավարությունը չընդունեց այդ պայմանագիրը։ Ռուսական կառավարությունը 1920 -ի օգոստոսի  2-րդ կեսին համաձայնեց Սամի Բեքիրի առաջարկին և նույնիսկ զգալի օգնություն ցուցաբերեց Թուրքիային։

Հաստանի վրա հարձակմանը դիվանագիտական հիմնավորում տալու նպատակով քեմալական կառավարությունը նախապատրաստական աշխատանք տարավ 1920-ի սեպտեմբերին Բաքվում գումարված Արևելքի ժողովուրդների առաջին համագումարում։ Բացի այդ, թուրք, էմիսարները Հայաստանի Հանրապետությունում լուրեր տարածեցին, թե քեմալական զորքերը պայքարում են ոչ թե հայ ժողովրդի, այլ «իմպերիալիստների գործակալ» դաշնակցականների դեմ, որ քեմալականները նույնպիսի հեղափոխականներ են, ինչպիսին ռուս բոլշևիկները, և ազատություն են բերում հայ ժողովրդին։ Նույնպիսի պրոպոգանդա էին մղում նաև հայ բոլշևիկները, որոնք, օգտվելով հայերի մեջ խոր արմատներ նետած ավանդական ռուսամետությունից  և հավատից՝ թե փրկությունը գալու է Ռուսաստանից, քայքայիչ գործունեություն էին կատարում հայկական բանակում։ Միաժամանակ քեմալականները Հայաստանում բնակվող մուսուլմաններին հրահրում էին ելույթների Հայաստանի գործերին միջամտելու հնարավորություն ունենալու համար։

1920 թվականի հուլիս-օգոստոս ամիսներին Հայաստանի սահմանների մոտ թուրքերը կենտրոնացրին 50 հազարանոց բանակ, 306 հրանոթ։ Հայաստանի Հանրապետությունը սահմանի վրա ուներ 30-35 հազար զինվոր, 56 հրանոթ, 184 գնդացիր։ Սեպտեմբերի 22-ին թուրքական զորքերը Քյազիմ Կարաբեքիրի գլխավորությամբ ներխուժեցին Հայաստան՝ շարժվելով Օլթիի, Սարիղամիշի, Կաղզվանի, Իգդիրի ուղղությամբ։ Տնտեսական ծայրահեղ վիճակի, սովի, համաճարակի և ներքին տարաձայնությունների պայմաններում քայքայված, կազմալուծված, դասալքությամբ թուլացած, երբեմնի մարտական և ուժեղ հայկական բանակը նահանջեց։ Հայաստանի համար ստեղծված ծանր պայմաններում կառավարությունը դիմեց Անտանտի  երկրներին՝ Սևրի պայմանագիրն իրագործելու, ռազմական ու նյութական օգնության խնդրանքով, սակայն Թուրքիայում իրենց շահերը հետապնդող գերտերությունները մերժեցին որևէ օգնություն։ Սեպտեմբերի 29-ին թուրքական զորքերը գրավեցին Սարիղամիշը և Կաղզվանը, հոկտեմբերի 30-ին՝ Կարսը, նոյեմբերի 7-ին՝ Ալեքսանդրապոլը, նոյեմբերի 12-ին՝ Աղինը։ Նոյեմբերի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն ընդունեց դեռևս նոյեմբերի 8-ին թուրքերի առաջարկած ծանր պայմանները։ 1920-ի դեկտեմբերի 2-ին կնքվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, որն իրավական հիմք չուներ, քանի որ արդեն 1920 թ. նոյեմբերի 29-ին Հայաստանի տարածքի մի մասում հաստատվել էր խորհրդային վարչակարգը, և հայկական կառավարությունն իր իրավասությունները զիջել էր բոլշևիկներին։

Թուրքական արշավանքը հսկայական վնաս հասցրեց հայ ժողովրդի արևելյան հատվածին։ Թուրքերը կոտորեցին 198 հազար մարդ, ավերեցին ավելի քան 140 բնակավայր՝ պատճառելով 20 միլիոն ռուբլու (ոսկով) վնաս։

Հայաստանի Հանրապետության պարտության պատճառներն էին միջազգային մեկուսացվածությունը, դեռևս չվերականգված թույլ տնտեսությունը, քայքայիչ քարոզչությունից հայկական բանակի կազմալուծումը և դրա դիմաց թուրքական բանակի զինամթերքով հագեցվածությունը, շահագրգիռ կողմերի՝ Թուրքիային ցույց տված դիվանագիտական, նյութական և քաղաքական օգնությունը և այլն։ Սակայն պարտության մեջ դեր խաղացած գլխավոր հանգամանքը Հայաստանի Հանրապետության դեմ ռուս — թուրքական համատեղ ագրեսիան էր։

Posted in հայոց պատմություն

«Հայաստանի 1-ին հանրապետությունը»

Ներկայացրե՛ք Հայաստանի 1-ին հանրապետության Օրենսդիր, Գործադիր և Դատական մարմինները և համեմատեք դրանք ներկայիս ՀՀ իշխանության երեք ճյուղերի հետ:

Հայաստանի Հանրապետություն, ստեղծվել է 1918 թվականի մայիսի 28-ին՝ մայիսին տեղի ունեցած Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերից հետո։ Առաջին հանրապետությունը հիմնադրվեց հայ ժողովրդի համար ծանր ժամանակահատվածում, երբ երիտթուրքական բնաջնջման ծրագրից խուսափած բազմահազար հայ գաղթականներն ու սովը, տրանսպորտային ուղիների շրջափակումները, քեմալական Թուրքիայի հարձակումը, ինչպես նաև Բրիտանական Կայսրության մանիպուլատիվ ու դավաճանական կեցվածքը Դաշնակցական Կառավարության նկատմաբ հնարավորություն չէին ընձեռելու պետության ղեկավարներին ստեղծել կայուն պետություն։ Առաջին հանրապետությունը գոյատևեց մինչև 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ը, երբ Հայ-Թուրքական պատերազմի արդյունքում Հայաստանի հանրապետության արևմտյան և հարավ–արևմտյան գավառները՝ այդ թվում Կարսը , Արդահանը, Կաղզվանը, Սուրմալու-Իգդիրը՝ սրբազան Արարատ լեռով, անցան քեմալական Թուրքիային, իսկ արևելյան գավառները՝ խորհրդայնացան ու բաժանվեցին մի քանի մասի։ Չնայած կարճ կյանքին՝ Առաջին Հանրապետության դերը անգնահատելի է, նախ և առաջ՝ Հայոց Պետականությունը վերակերտելու առումով։

Հայաստանի Հանրապետությունն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն է։ Պետական իշխանությունն իրականացվում է Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան` օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի հիման վրա։

Գործադիր իշխանություն — գործադիր իշխանությունն իրականացնում է ՀՀ կառավարությունը: Կառավարությունը կազմված է վարչապետից և նախարարներից։ Ազգային ժողովում պատգամավորական տեղերի բաշխման և պատգամավորական խմբակցությունների հետ խորհրդակցությունների հիման վրա Նախագահը վարչապետ է նշանակում պատգամավորների մեծամասնության վստահությունը վայելող անձին, իսկ եթե դա հնարավոր չէ, ապա առավել թվով պատգամավորների վստահությունը վայելող անձին։ Վարչապետի առաջարկությամբ նշանակում և ազատում է նաև կառավարության անդամներին:

Օրենսդիր իշխանություն — Հայաստանում բարձրագույն օրենսդիր մարմինը միապալատ Ազգային Ժողովն  է։ Ազգային Ժողովը կազմված է հարյուր երեսունմեկ պատգամավորից։ Ազգային Ժողովն ընտրվում է համաժողովրդական ընտրությունների միջոցով՝ հինգ տարի ժամկետով։ ՀՀ չորրորդ գումարման Ազգային ժողովի ընտրությունները (131 պատգամավոր` 90 համամասնական և 41 մեծամասնական ընտրակարգով) տեղի ունեցան 2007թ. մայիսի 25-ին:

Դատական իշխանություն — Հայաստանի Հանրապետությունում արդարադատությունն իրականացնում են միայն դատարանները՝ Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան։ Հայաստանում ընդհանուր իրավասության դատարաններն են՝ առաջին ատյանի, վերաքննիչ դատարանները և վճռաբեկ դատարանը։ Գործում են նաև տնտեսական, զինվորական, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ դատարաններ:

Posted in Քաղաքագիտություն

Քաղաքական ուսմունքների էվոլյուցիան հին ժամանակներից մինչև մեր օրերը;

Մարդու պրակտիկ կյանքում նրա գոյատևման ոչ մի պատմական ամուր ձև և միջոց չի  ձևավորվում առանձին անհատների և խմբերի կամային ցանկությամբ: Այդպես է եղել նաև քաղաքականություն հետ, որը ձևավորվել է հասարակության զարգացման մի շարք տենդենցների հատման արդյունքում, որոնք ապահովում էին մարդկային շահերի բավարարումը և  հասունացած խնդիրների լուծումը:

Ողջ սոցիալական կյանքը հանդիսանում է մարդկանց և նրանց միավորումների մշտական փոխգործակցության գործընթաց, որոնք հետապնդում են իրենց շահերը և նպատակները, ուստի անխուսափելիորեն մրցակցում են միմյանց հետ:

Մարդկության զարգացման  սկզբնական շրջանում այս մրցակցությունը պահպանվում էր հիմնականում հասարարակական ինքնակարգավորման մեխանիզմներով:  Որպես դրանց առաջնային տարրեր կարգուկանոնի պահպանման և մարդու համար կենսական ռեսուրսների բաշխման համար հանդես եկան սովորույթները, ավանդույթները, բարքերը, կրոնական դոգմաները և համատեղ կյանքի այլ պարզ նորմեր և միջոցներ: Սակայն այս մեխանիզմերը ի զորու չեղան կարգավորելու համատեղ կյանքը և ապահովելու շատերի  խմբային պահանջմունքների բավարարումը։

Դրանից բացի ժամանակի ընթացքում խմբային շահերի հետ մեկտեղ առաջացան անհամատեղելի շահերի շրջանակ, որոնց իրականացումը սպառնում էր սոցիալական լարվածության շեշտակի աճմանը: Այսպես առաջացավ  հզոր հասարակական պահանջարկ նոր, ավելի արդյունավետ միջոցների, որ կկարգավորեր շատ առումներով փոփոխված մարդկային փոխհարաբերությունները:

Խմբերի սոցիալական շփման կարգավորման համար ձևավորված նոր համակարգերը ցուցաբերեցին մարդկային բնավորությունների, կրոնական սովորույթների և ավանդույթների` որպես սոցիալական կոնֆլիկտների կարգավորման մեխանիզմների լիիրավ անզորությունը: Միայն պետական իշխանությունը հանդես եկավ  որպես մի  ուժ, որը ոչ միայն կարող էր տարբեր խմբերի շահերը իրականացնել, այլև պահպանել սոցիալական կյանքի ամբողջականությունը, պահպանել կարգուկանոնը և ապահովությունը:

Քաղաքականությունը հենց առաջացել է նման խմբերի շահերի իրականացման անհրաժեշտությամբ, որոնք առնչվում էին նրանց հասարակական դիրքի հետ և չէին բավարարվում առանց հասարակական իշխանության  միջամտության, որը ենթադրում էր հարկադրանքի միջոցների օգտագործում: Այդպիսով քաղաքականությունը սկսեց կարգավորել ոչ միայն խմբային շահերը, այլ նրանք, որոնք առնչվում էին իշխանական նշանակության պահանջմունքներին և ենթադրում էին «3-րդ» ուժի` ի դեմս պետության  մուտքը կոնֆլիկտի մեջ:

Այս սկզբունքներով էլ կազմավորվեց քաղաքականություն ասվածը։

Քաղաքականության մասին մտահանգումները ընդհանրապես սկսվում են սուվերենության և կախվածության, պետության և մարդու միջև հարաբերությունների պարզաբանմամբ: Սրանց մասին կարելի է տեսնել դեռևս Հին Հնդկաստանի և Չինաստանի  հասարակական մտքի մեջ, բայց շատ քաղաքագետների համար քաղաքական  ուսմունքների պատմությունը սկսվում է Հին Հունաստանից, որը անձնավորված էՊլատոնի և Արիստոտելի քաղաքական փիլիսոփայության մեջ:

Հենց քաղաքականություն տերմինը ծագել է Հունաստանից, որը տառացիորեն նշանակում է  «Այն, ինչ կապված է պետության հետ»:

Արիստոտելը հստակ նշում է, որ քաղաքականությանը դա նախևառաջ պետությունն է, իսկ քաղաքականության ոլորտը հենց պետական հարաբերությունների ոլորտն է և պետական կառավարումը:

Պետական կյանք կամ պետական միջնորդությամբ մարդկանց միջև շփման կյանք գերիշխող էին երկու հազարամյակ` Պլատոնի «Պետությունից» և Արիստոտելի «Քաղաքականությունից» սկսած մինչև Մաքիավելու  «Իշխանը» և Հոբբսի «Լևիոթանը»:

17-ից 19-րդ դարերի ընթացքում Բ. Սպինոզայի և Ջ. Լոկի հայացքներից մինչև Հեգելի և Մարքսի հայացքները,պետության և քաղաքացիական հասարակության փոխադարձ  ազդեցությունը տարբեր ձևերով գտնվում էր քաղաքականության դաշտի կենտրոնում:

Արդեն 18-րդ դարում քաղաքականության դետերմինացման ոչ պետական, տնտեսական, սոցիալական գործոններից բացի, Մոնտեսքիոն իր «Օրենքների ոգին» գրքում ՝ լայնացնելով քաղաքականության  դուրսբերման և ընկալման ոլորտը  (աշխարհագրական, կլիմայական, դեմոգրաֆիական և այլն):

 18-19-րդ դդ. քաղաքականության սուբյեկտների և սահմանների մասին պատկերացումները բավական փոփոխվում են: Մինչ այդ որպես գործող անձիք հանդես էին գալիս  անհատները, ապա Անգլիական հեղափոխությունից  (17-րդ դ.) և Ֆրանսիական բուրժուական մեծ հեղափոխությունից հետո (18-րդ դ.) Ժ. Ռուսոյի և այլ մտածողների ազդեցության տակ քաղաքական ոլորտի վերլուծության մեջ են ներգրավվում աղքատ դասերը,ժողովուրդների լայն զանգվածները: Ռեֆորմացիայի ժամանակաշրջանիֆրանսիացի պատմիչներ Օ. Տերրին, Ֆ. Գիզոն, Ժ. Միշլեն և այլք առաջնապես քաղաքականությունը դիտարկում են որպես դասային պայքար, այսինքն նախևառաջ մարդկանց մեծ խմբերի և վերջին հաշվով «հասարակ Ժակի» (Jacque le Bonne Hommе), որը հասարակ մարդու ընդհանրական պատկերն է։

Իսկ այսօր քաղաքական կյանքը` որպես հասարակության ենթահամակարգ,լիդերների` մարդկանց ազդելու շատ բարդ փոխկապակցվածություն է, որը կազմված է նպատակների սահմանումից, որոշումների ընդունումից և նրանց իրականացումից։

«Քաղաքականություն» հասկացության հստակեցումը կարևորագույն նշանակություն ունի հասարակական գիտությունների ու պրակտիկ քաղաքականության համար, քանի որ նրանից է սկսվում քաղաքական բնագավառին առնչվող բոլոր հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը:

Առանցքային բնութագրիչները բավականին զարգացում են ապրել և այսօր էլ շարունակում է իր էվոլյուցիա։

Իմ սեփական կարծիքը նյութի վերաբերյալ․

Մեր ժամանակներում ամեն մարդ չէ, որ տիրապետում է այս գիտությանը: Սակայն կարծում եմ մեզանից յուրաքանչյուրը կախված է հասարակությունից և պետությունից, ինչը նշանակում է, որ քաղաքականությունը վերաբերում է մեզանից յուրաքանչյուրին: Եվ յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական տեսանկյունը այս հարցում: Հիմա քաղաքականությունը գրեթե ամենուր է: Քաղաքականությունը ազդում է բոլորի վրա, բայց շատերն անտեսում են դա: Մեզանից յուրաքանչյուրը յուրովի է ընդունում քաղաքականության իմաստը: Քաղաքականությունը ես նաև տեսնում եմ գիտության և արվեստի մեջ:Եվ դրա էվոլուցիան ուսումնասիրելը հետաքրքրեց ինձ։ Եվ ըստ ինձ քաղաքականությունն ամենաշատը զարգացավ Իտալիայի և Հռոմեական կայսրության միջոցով:

Posted in Իրավունք

Թեստային աշխատանք

1․Ազգային ժողովն ո՞ր իշխանությունն է իրականացնում

  1. Գործադիր
  2. Օրենսդիր
  3. Դատական

2․Ազգային ժողովը ո՞ր իշխանության վրա է վերահկողություն իրականցնում

  1. Օրենսդիր
  2. Գործադիր
  3. Դատական

3․Ազգային ժողովը կազմված է առնվազն քանի՞ պատգամավորից

Ազգային ժողովը կազմված է առնվազն հարյուր մեկ պատգամավորից:

4․Ազգային ժողովը ո՞ր ընտրակարգով է ընտրվում

 Ազգային ժողովն ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով: 

5․Ազգային ժողովը քանի՞ տարի ժամկետով է ընտրվում

Ազգային ժողովն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով:

6․Ռազմական կամ արտակարգ դրության ժամանակ Ազգային ժողովի ընտրություն իրականացվում է թե՞ ոչ

Ռազմական կամ արտակարգ դրություն հայտարարվելու դեպքում իրավունքի ուժով անհապաղ գումարվում է Ազգային ժողովի հատուկ նիստ:

7․Ազգային ժողովի հերթական և արտահերթ ընտրությունները ո՞վ է նշանակում

Ազգային ժողովի հերթական և արտահերթ ընտրությունները նշանակում է Հանրապետության նախագահը:

8․Պատգամավորը չի կարող զբաղեցնել իր կարգավիճակով չպայմանավորված պաշտոն ո՞ր ոլորտներում

Պատգամավորը չի կարող զբաղեցնել իր կարգավիճակով չպայմանավորված պաշտոն պետական կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններում, որևէ պաշտոն` առևտրային կազմակերպություններում, զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, կատարել վճարովի այլ աշխատանք, բացի գիտական, կրթական և ստեղծագործական աշխատանքից:

9․Պատգամավորը կարող է զբաղեցնել ի՞նչ պաշտոններ

Գիտական կամ կրթական

10․Պատգամավորական գործունեության շրջանակներում հայտնած կարծիքի կամ քվեարկության համար կարո՞ղ է պատգամավորը հետապնդվել և պատասխանատվության ենթարկվել

Ոչ

 11․Պատգամավորի նկատմամբ քրեական հետապնդում ինչպե՞ս կարող է հարուցվել

Պատգամավորի նկատմամբ քրեական հետապնդում կարող է հարուցվել միայն Ազգային ժողովի համաձայնությամբ: Պատգամավորն առանց Ազգային ժողովի համաձայնության չի կարող զրկվել ազատությունից, բացառությամբ երբ նա բռնվել է հանցանք կատարելու պահին կամ անմիջապես դրանից հետո: Այս դեպքում ազատությունից զրկելը չի կարող տևել յոթանասուներկու ժամից ավելի: Պատգամավորին ազատությունից զրկելու մասին անհապաղ տեղեկացվում է Ազգային ժողովի նախագահը:

12․Պատգամավորի լիզորությունների դադարումը և դադարեցումը

Պատգամավորի լիազորությունները դադարում են ԱԺ-ի լիազորությունների ժամկետն ավարտվելու, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը կորցնելու կամ այլ պետության քաղաքացիություն ձեռք բերելու, նրան ազատազրկման դատապարտելու վերաբերյալ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու, նրան անգործունակ, անհայտ բացակայող կամ մահացած ճանաչելու վերաբերյալ դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու, նրա մահվան, հրաժարականի դեպքերում:

13․ԱԺ նախագահ ո՞վ կարող է լինել

ԱԺ անդամ

14․ԱԺ նախագահը քանի՞ տեղակալ կարող է ունենալ

Ազգային ժողովի նախագահն ունի երեք տեղակալ: 

15․Ընդդիմադիր խմբակցության կազմից կարո՞ղ է ԱԺ տեղակալ ընտրվել

Այո, տեղակալներից մեկն ընտրվում է ընդդիմադիր խմբակցությունների կազմում ընդգրկված պատգամավորների թվից:

16․ԱԺ-ն ինչպե՞ս է ընդունում պետական բյուջեն

 Ազգային ժողովը պետական բյուջեն ընդունում է Կառավարության ներկայացմամբ: Պետական բյուջեն օրենքով սահմանված կարգով ներառում է պետության բոլոր եկամուտները և ծախսերը: Կառավարությունը պետական բյուջեի նախագիծն Ազգային ժողով է ներկայացնում բյուջետային տարին սկսվելուց առնվազն իննսուն օր առաջ:  Պետական բյուջեն ընդունվում է մինչև բյուջետային տարին սկսվելը: Այդ ժամկետում պետական բյուջեն չընդունվելու դեպքում, մինչև պետական բյուջեի ընդունումը, ծախսերը կատարվում են նախորդ տարվա բյուջեի համամասնություններով:

17․ԱԺ-ում պատգավորները բացի բանավոր հարցերից, ուրիշ ինչպե՞ս կարող են միմյանց հարցեր ուղղել

Պատգամավորներն ունեն Կառավարության անդամներին գրավոր հարցեր ուղղելու իրավունք: Գրավոր հարցերի պատասխաններն Ազգային ժողովի նիստում չեն ներկայացվում:

18․Ո՞ր իշխանությանն է վերապահված երկրում ռազմական դրություն հայտարարել

Գործադիր իշխանությանը։ Հայաստանի Հանրապետության վրա զինված հարձակման, դրա անմիջական վտանգի առկայության կամ պատերազմ հայտարարվելու դեպքերում Կառավարությունը հայտարարում է ռազմական դրություն, ուղերձով դիմում է ժողովրդին և կարող է հայտարարել ընդհանուր կամ մասնակի զորահավաք:

19․Ո՞ր իշխանությանն է վերապահված երկրում արտակարգ դրություն հայտարարել

Գործադիր իշանությունը, Սահմանադրական կարգին սպառնացող անմիջական վտանգի դեպքում Կառավարությունը հայտարարում է արտակարգ դրություն, ձեռնարկում է իրավիճակից բխող միջոցառումներ և այդ մասին ուղերձով դիմում է ժողովրդին:

20․Ո՞ր իշխանությանն է վերապահված վերացնել ռազմական կամ արտակագրգ դրությունները

Օրենսդիր իշանությունը՝ Ազգային ժողովը, կարող է պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ վերացնել ռազմական/արտակարգ դրությունը կամ չեղյալ հայտարարել ռազմական/արտակարգ դրության իրավական ռեժիմով նախատեսված միջոցառումների իրականացումը:

Posted in Ճամբար

Three unforgettable days

Early in the morning we set off for Artsvanist village, Gegharkunik region. When we reached the village, we first visited Artsvanist secondary school. The students of the school introduced us to the school. When we introduced our school to the local children, they were very excited, they wanted to participate in our projects, in foreign languages. And finally we decided to play football with “Mkhitar Sebastatsi” school against Artsvanist school.

When we finished football, we were happily escorted to Teisheban Fortress (or Ozaberd). The next day we visited Vanevan monastery, the nature there was very wonderful, indescribable.

We went to the source of Arpa and saw how it joins Lake Sanaa. We were all in a very high mood, there was no negative energy. In the last days, we woke up, got ready and headed to Yerevan. On the way we stopped at Hayrivank church.

Posted in գրականություն

Դանիել Վարուժան

Վարուժանը ծնվել է 1884 թ. Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Բրգնիկ գյուղում։ Նա գրաճանաչ է դառնում գյուղի վարժարանում, իսկ 1896 թվականից ուսումը շարունակում է Պոլսում։

1902 թվականին Վարուժանը տեղափոխվում է Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան դպրոցը։ Բանաստեղծին գերում են Վերածնության շրջանի նկարչության ու քանդակագործության կոթողները իրենց առողջ և հյութեղ ռեալիզմով։ Նա հափշտակությամբ ընթերցում է նշանավոր գրողների երկերը, հատկապես տարվում է Լև Տոլստոյի և Ժան-Ժակ Ռուսոյի գաղափարներով։ Վարուժանն առանձին սիրով ուսումնասիրում է Հայաստանի պատմությունը, հայ հին ու նոր գրականությունը։ Վենետիկում էլ նա գրում է առաջին բանաստեղծությունները պանդուխտների կյանքի և 1896 թ. ջարդերի թեմաներով։

1905 թ. բանաստեղծը մեկնում է Բելգիա և ընդունվում Գենտի համալսարանը։Դանիել Վարուժանը՝ կնոջ՝ Արաքսիի հետ ստանալով բարձրագույն կրթություն՝ բանաստեղծը 1909-ին վերադառնում է ծննդավայր։ Երկու տարի ուսուցչություն է անում Սեբաստիայի Արամյան վարժարանում։ 1910 թվականի օգոստոսի 15-ին ամուսնանում է իր նախկին աշակերտուհի Արաքսի Թաշճյանի հետ։ 1911 թվականի հունիսի 6-ին նրանց մոտ ծնվում է ավագ զավակը՝ Վերոնիկան, ում հայրը սիրում էր Վարաժնակ կոչել։

1911 թվականին Դանիել Վարուժանը տեղափոխվում է Եվդոկիայի (Թոքատի) ազգային ճեմարան։ 1912 թվականին Վարուժանը հրավիրվում է Պոլսի Բերայի Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ վարժարան՝ տեսչի պաշտոնով։

Այս տարիներին Վարուժանի բանաստեղծությունները լայն ճանաչման են արժանանում։ Տասը տարվա ընթացքում բանաստեղծը գրել է չորս գիրք՝ «Սարսուռներ» (1906), «Ցեղին սիրտը» (1909), «Հեթանոս երգեր» (1912) և «Հացին երգը» (1921, հետմահու)։ Գրել է նաև նոթեր, հոդվածներ, կատարում է թարգմանություններ։

1914 թվականին հինգ հիմնադիրներից մեկը եղել է «Մեհեան» գրական ամսաթերթին՝ Կոստան Զարյանի, Յակոբ Քյուֆեճյանի (Օշական), Գեղամ Բարսեղյանի և Ահարոն Տատուրյանի հետ, բայց բաժանվել է խմբից երրորդ՝ մարտի համարից հետո։ Հ. Ճ. Սիրունու հետ խմբագրել է «Նաւասարդ» գրական տարեգիրքը, որից լույս է տեսել միայն առաջին հատորը 1914 թվականին։

1915 ապրիլի 24-ին Վարուժանը գտնվել է այն մտավորականների ու հասարակական գործիչների շարքում, որոնք ձերբակալվել են թուրքական ոստիկանության կողմից։ Նա շատերի հետ աքսորվել է Չանղըրը, որտեղ մնացել է կալանավոր։ 26 օգոստոսի 1915 թ., որպես թե տեղափոխվելով Չանղըրըից Այաշ, ճանապարհին նա դաժանորեն սպանվում է կազմակերպված դավադրությամբ՝ բանաստեղծ Ռուբեն Սևակի և երեք այլ աքսորականների հետ։

Աղբյուրը՝ Վիքիպեդիաից։